"Ертіс орманы" мемлекеттік орман табиғи резерваты

Табиғат байлығын көздің қарашығындай сақтау, орманның тыныс-тіршілігін бақылау, өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету және жасыл желектің келешегіне қамқорлық жасау – орман шаруашылығы қызметкерлерінің басты міндеті. Бұл жауапты жұмысты өмірлік ұстанымына айналдырған жандардың бірі – «Ертіс орманы» мемлекеттік орман табиғи резерваты республикалық мемлекеттік мекемесі Бесқарағай филиалы директорының орынбасары – мемлекеттік инспектор Серік Зейноллаұлы Тілеубердинов. 1964 жылдың 27 наурызында дүниеге келген Серік Зейноллаұлының орман шаруашылығы саласындағы еңбек өтілі 35 жылды құрайды. Ол Сібір технологиялық институтының орман шаруашылығы факультетінде білім алып, кәсіби жолын табиғат байлығын қорғау ісімен ұштастырған. Содан бері орманның тыныс-тіршілігін бақылау, оның тұтастығын сақтау және табиғи ресурстарды қорғау бағытындағы жауапты міндеттерді атқарып келеді. Серік Зейноллаұлының айтуынша, орманшының жұмысы сырт көзге көрінетін бақылау шараларымен ғана шектелмейді. Оның артында күнделікті ізденіс, ұқыптылық, табиғатқа деген сүйіспеншілік және зор жауапкершілік жатыр. – Орман шаруашылығы қызметкерінің басты міндеті – орманды қорғау, ағаштардың жай-күйін бақылау және табиғи байлықты келешек ұрпаққа аман жеткізу. Біз орман аумағын тұрақты тексеріп, заңсыз ағаш кесудің алдын алу шараларын жүргіземіз. Табиғатқа қамқорлық жасау – күнделікті еңбектен, әрбір іске жауапкершілікпен қараудан басталады, – дейді тәжірибелі маман. Орман шаруашылығындағы күрделі бағыттардың бірі – өрттің алдын алу. Әсіресе, жаздың аптап ыстығында табиғатқа төнетін қауіп күшейіп, мамандардың қырағылығы мен шапшаң әрекеті айрықша маңызға ие болады. Орман аумағын тұрақты бақылау, өртке қарсы минералды жолақтар жасау және тұрғындар арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізу – тілсіз жаудың алдын алуға бағытталған маңызды шаралар. – Өрттің алдын алу оны сөндіруден әлдеқайда маңызды. Сондықтан орман аумағын бақылауда ұстап, қауіпсіздік шараларын қатаң сақтауға ерекше көңіл бөлеміз. Табиғат аясында демалған әрбір адам отты қараусыз қалдырмай, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауы керек. Бір сәттік салғырттықтың өзі табиғатқа орны толмас зиян келтіруі мүмкін, – деп атап өтті мемлекеттік инспектор. Кейіпкеріміздің сөзінше, уақыт талабына сай орман шаруашылығында заманауи технологиялардың мүмкіндігі де кеңінен пайдаланылуда. GPS навигаторлары, байланыс құралдары мен арнайы техникалар орман аумағын тиімді бақылауға, қажетті ақпаратты жедел алмасуға және қауіп-қатерді дер кезінде анықтауға көмектеседі. Дегенмен, қандай техника қолданылса да, маманның тәжірибесі, қырағылығы мен кәсіби біліктілігі басты орында қала береді. Орманшының еңбегі мезгіл таңдамайды. Жаздың аптап ыстығы мен қыстың қақаған аязына қарамастан, табиғат тыныштығын күзету – күнделікті міндет. Әсіресе, өрт қаупі жоғары кезеңде әрбір шешім мен әрбір әрекеттің маңызы арта түседі. Мұндай жауапты жұмысты атқару үшін кәсіби біліммен қатар төзімділік, табандылық және өз ісіне деген адалдық қажет. – Орман шаруашылығында еңбек ету үшін табиғатты шын жүректен сүю керек. Бұл салада жауапкершілік пен шыдамдылықтың орны ерекше. Біздің мақсатымыз – орманды аман сақтау, оның табиғи байлығын келешек ұрпаққа жеткізу. Табиғатқа жасалған әрбір қамқорлықтың өз қайтарымы бар. Бүгінгі еңбегіміз ертеңгі ұрпақтың игілігіне айналса, одан асқан қуаныш жоқ, – дейді Серік Зейноллаұлы. Орман – халқымыздың ортақ байлығы, табиғаттың баға жетпес қазынасы. Оны қорғау мен сақтау тек орманшылардың ғана емес, әрбір азаматтың парызы. Жасыл желекті аялап, табиғатқа жанашырлық таныту арқылы біз келешек ұрпаққа көркем де таза орта қалдырамыз.

Бұған дейін самыркешті «Ертіс орманы» МОТР РММ аумағында сирек кездестіретінбіз. Ал биыл күзде жағдай өзгерді. Самыркештер тек біздің өңірде ғана емес, Қазақстанның көптеген аймақтарында байқала бастады. Олардың жаппай қоныс аударуына не себеп болды? Мүмкін себептердің бірі – биылғы жылғы қалыптан тыс ауа райы. Солтүстік тайгаларда қылқанжапырақты ағаштардың бүрі мен жидектерінің өнімі өте төмен болған болуы мүмкін. Сондықтан қорек іздеген самыркештер оңтүстікке қарай ұзақ қашықтыққа қоныс аударуға мәжбүр болған шығар. Қазіргі жаһандық климаттың өзгеруі жағдайында олардың алдағы тағдыры да қызықты. Көктемде қайтадан солтүстікке ұшып кете ме, әлде кейбір дарақтары біздің өңірде қалып қоя ма – әзірге белгісіз. Мұны алдағы бақылаулар көрсетеді. Егер самыркештер біздің аумақта тұрақты мекендей бастаса, оның табиғи ортаға әсері әртүрлі болуы мүмкін. Бір жағынан, самыркештердің қорегінде әртүрлі жәндіктер мен олардың дернәсілдері бар. Олардың арасында орман зиянкестері де кездеседі. Сонымен қатар самыркештер қылқанжапырақты ағаштардың тұқымдарын жинап, әр жерге жасырады. Жасырылған тұқымдардың бір бөлігін кейін таппай қалады. Осылайша бұл құс орманның табиғи жаңаруына және тұқымдардың таралуына үлес қосады. Ал екінші жағынан, жаңа түрдің көптеп пайда болуы экожүйедегі қалыптасқан қоректік байланыстарға әсер етуі мүмкін. Самыркештер ұсақ кеміргіштермен де қоректенеді, сондай-ақ қорек үшін басқа құстармен және тиіндермен бәсекелесуі ықтимал. Сондықтан кез келген жаңа түрдің белгілі бір аумақта көптеп пайда болуы биоценоздағы қоректік байланыстар мен түрлер арасындағы бәсекелестікке өзгеріс енгізуі мүмкін. Әзірге «Ертіс орманы» МОТР РММ мамандары бақылау жүргізуде. Мүмкін, көктемде самыркештер қайтадан солтүстік тайгаларға ұшып кетер. Ал кейбірі біздің өңірде қалып қоюы да мүмкін.